پناهندگی
asylum
مقدمه
پناهندگی برگرفته از تفکرهایی با تاکید بر حقوق بشر، همکاری بین المللی، حق پناهندگی و همدلی با افرادی است که از جنگ یا آزار و اذیت فرار کرده اند و بخش عمده ی آن از پروتکل 1967 و کنوانسیون پناهندگان 1951 پس از جنگ جهانی دوم شکل گرفت که شعار اصلی آنها بر این اساس بود ؛ “افرادی که از خطر فرار میکنند، صرف نظر از ملیتشان سزاوار حمایت بین المللی هستند.”
از این رو کشور عزیزمان ایران نیز با تکیه بر این باورهای انسان دوستانه پرونده درخواست پناهندگی افراد آسیب دیده یا جنگ زده را می پذیرد و پس از بررسی ها لازم برای حفاظت از جان آنها، با درخواست آنها موافقت کرده و تحت پوشش خود در می آورد.
توجه داشته باشید که موسسه هونام اپلای به دلیل عواقب بسیار خطرناک مهاجرت از طریق پناهندگی و یا سایر روشهای مهاجرتی غیرقانونی به هیچ وجه مهاجرت از طریق پناهندگی را به هم وطنان عزیز توصیه نمیکند و همواره در تلاش است تا بهترین مسیرهای مهاجرتی قانونی را برای شما و عزیزانتان ترسیم کند و هدف از این مقاله صرفا اطلاع رسانی به شما در مورد بخش کوچکی از سختی ها و مشقت های مهاجرت از طریق پناهندگی میباشد.
مقدمه
پناهندگی برگرفته از تفکرهایی با تاکید بر حقوق بشر، همکاری بین المللی، حق پناهندگی و همدلی با افرادی است که از جنگ یا آزار و اذیت فرار کرده اند و بخش عمده ی آن از پروتکل 1967 و کنوانسیون پناهندگان 1951 پس از جنگ جهانی دوم شکل گرفت که شعار اصلی آنها بر این اساس بود ؛ “افرادی که از خطر فرار میکنند، صرف نظر از ملیتشان سزاوار حمایت بین المللی هستند.”
از این رو کشور عزیزمان ایران نیز با تکیه بر این باورهای انسان دوستانه پرونده درخواست پناهندگی افراد آسیب دیده یا جنگ زده را می پذیرد و پس از بررسی ها لازم برای حفاظت از جان آنها، با درخواست آنها موافقت کرده و تحت پوشش خود در می آورد.
توجه داشته باشید که موسسه هونام اپلای به دلیل عواقب بسیار خطرناک مهاجرت از طریق پناهندگی و یا سایر روشهای مهاجرتی غیرقانونی به هیچ وجه مهاجرت از طریق پناهندگی را به هم وطنان عزیز توصیه نمیکند و همواره در تلاش است تا بهترین مسیرهای مهاجرتی قانونی را برای شما و عزیزانتان ترسیم کند و هدف از این مقاله صرفا اطلاع رسانی به شما در مورد بخش کوچکی از سختی ها و مشقت های مهاجرت از طریق پناهندگی میباشد.
فهرست عناوین
پناهندگی، مرزی میان حمایت انسانی و سوءاستفاده
تصویر یکی از کمپ های پناهندگی در آلمان که تمام پناهجویان به صورت دسته جمعی و بدون حریم خصوصی در فضایی محدود وکمترین امکانات زندگی میکنند.
فلسفه ی پناهندگی
طبق حقوق بین الملل هیچ انسانی نباید به جایی بازگردانده شود که آزار، شکنجه، تعقیب یا آسیب جدی در آنجا برای او وجود دارد. کنوانسیون پناهندگان 1951 و پروتکل 1967 در واقع دو سند مهم بین المللی درمورد پناهندگی میباشد که این کنوانسیون پس از جنگ جهانی دوم براساس پاسخدهی به دو سوال زیر تصویب شد؛
چه کسی پناهنده محسوب میشود؟ و کشورها چه وظایفی در قبال پناهندگان دارند؟ مهم ترین اصل آن، عدم بازگرداندن اجباری پناهجو (Non-Refoulement) به کشوریست که جان یا آزادیش در آن در خطر باشد.
این کنوانسیون بیشتر برای حمایت پناهجویان قبل از سال 1951 و بحران های جنگ جهانی دوم بود، پس از گذشت سال ها و افزایش مهاجرت غیرقانونی افراد از کشورهای خویش مشخص شد پناهندگی صرفا برای دوران جنگ یا اتحادیه اروپا نیست بلکه در سایر کشورها نیز جنگ، سرکوب سیاسی و … نیز وجود دارد که سبب مهاجرت غیرقانونی افراد میشود به این دلیل به منظور برداشتن محدودیت های زمانی و جغرافیایی کنوانسیون و تعریف جهانی تر برای پناهندگی، پروتکل 1967 برای حمایت از پناهجویان سراسر جهان تصویب شد و سازمان UNHCR (United Nations High Commissioner for Refugees) که زیر مجموعه ی سازمان ملل است، وظیفه ی حمایت از پناهندگان، پناهجویان و افراد بی تابعیت را بر عهده گرفت.
عکس تاریخی از آرشیو سازمان ملل در لحظه ی امضای کنوانسیون 1951
این کنوانسیون در 28 ژانویه سال 1951 در ژنو-سوئیس برای حمایت از انسانهای در خطر تصویب شد.
خطرات پناهندگی
پس از آنکه اصل انسانی و بین المللی پناهندگی، مورد توجه افراد سودجو قرار گرفت، کشورهای مبدا و مقصد پناهجویان با چالش های بسیار جدی مواجه شدند چرا که امروزه پناهندگی صرفا روشی برای حمایت جان و انسان های در خطر نیست بلکه به مسیری میانبر برای ورود و اقامت افراد در کشورهای مختلف جهان از جمله کشور عزیزمان ایران تبدیل شده است. برخی از افراد واقعا از جنگ و بمباران فرار میکنند اما برخی دیگر به دلایلی از قبیل مشکلات اقتصادی، بیکاری، فقر یا امید به زندگی بهتر با سوءاستفاده از این روش کشور خود را ترک کرده و به کشور هدف میرسند که این رویه با تعریف قانونی پناهندگی مطابقت ندارد؛ در چنین شرایطی، پناهندگی از یک ابزار بشردوستانه ی نجات انسان ها تبدیل به یک مسیر جایگزین مهاجرت میشود.
مشکل زمانی بزرگتر میشود که افراد از راه های غیرمعمول و بسیار خطرناک وارد کشورهای مدنظر شده سپس درخواست پناهندگی میدهند. دولت این کشورها باید برای مسکن، شغل و آینده ی پناهجویان برنامه ریزی کند و برخی از پناهجویان باعث افزایش آمار جرم و جنایت در این کشورها میشوند؛ این رویه، دولت کشورها را به فشار می اندازد و فشار از دولت به سیستم مسکن، خدمات اجتماعی، بازارکار، سیستم امنیتی کشور، بودجه عمومی و کنترل مرزها منتقل میشود و در نهایت نارضایتی عموم مردم آن کشور را ایجاد میکند، این شرایط باعث میشود نگاه های به جامعه پناهجویان و پناهندگان تغییر کند و با طولانی شدن صف انتظار رسیدگی به پرونده ها پناهجویان واقعی نیز متضرر میشوند.
در ادامه به بررسی اصلی ترین خطرات ناشی از مهاجرت غیرقانونی از طریق پناهندگی پرداخته ایم؛
-
خطر جانی:
در طول مسیر ممکن است ناچار به عبور از راه های صعب العبور در کوهستان،جنگل و بیابان شوید یا بدون آب،غذا و کمک پزشکی رها شوید. قایق ها و وسایل نقلیه ممکن است بیش از حد شلوغ یا حتی ناایمن باشند. طبق گزارش سازمان بین الملل در سال اخیر حدود 8000 پناهجو در مسیر مهاجرت غیر قانونی جان خود را از دست داده یا مفقود الاثر شده اند.
-
خشونت، اخاذی، آدم ربایی و قاچاق انسان
ممکن است فردی با رضایت خودش این مسیر را آغاز کند سپس با تهدید، فریب یا اجبار و تهدید وارد کار اجباری، سوءاستفاده جنسی یا شرایط غیرانسانی شود و حتی با سرقت، ضرب و شتم، تجاوز و آدم ربایی مواجه شود.
-
از دست دادن اموال و دارایی
برخی از افراد برای تامین پول قاچاقچیان، اموال خود از قبیل خانه، ماشین، طلا و غیره خود را میفروشند یا قرض های سنگین میگیرند و اگر این روش ریسکی شکست بخورد، همه چیز آنها از بین میروند.
-
پیامدهای قانونی
ورود غیرقانونی به کشورها میتواند باعث بازداشت، نگهداری در مراکز غیربهداشتی و محدود، اخراج از کشور و از همه مهم تر ممنوعیت ورود مجدد و سخت تر شدن دریافت اقامت قانونی در آینده شود. البته اگر فردی واقعا به دلیل جنگ، بمباران یا هر عامل دیگری که باعث تهدید جان وی شود به کشور دیگری پناه ببرد تحت حمایت های بین المللی قرار میگیرد.
-
آسیب های جسمی و روانی طولانی مدت
بسیاری از افراد در این مسیر دچار ترس های شدید، ضربه روانی، خشونت، سواستفاده جنسی، شکنجه، جدایی از خانواده و ناامنی های روانی میشوند که تبدیل به تروماهای بزرگ روحی و روانی میگردد.
تصویری از امدادرسانی UNHCR به کمپ پناهندگان سیاه پوست در اردوگاه پناهجویان
پروسه پناهندگی
پروسه حمایت از پناهندگان در اکثر کشورها پایه و اساس یکسانی دارد که در ادامه به بررسی آن پرداخته ایم؛ شایان ذکر است کشور عزیز ما ایران نیز طبق قوانین بین المللی از پناهندگان و پناهجویان خارجی که جان یا آزادی آنها تحت خطر است، حمایت میکند.
مرحله اول _ رسیدن به کشور هدف؛ به منظور اعلام درخواست پناهندگی، شما ابتدا باید به کشور هدف برسید و نمیتوانید در حالی که در کشور خود حضور دارید برای کشور مدنظرتان درخواست پناهندگی دهید.
مرحله دوم _ ثبت درخواست؛ متقاضیان پناهندگی در کشورهای مختلف باید درخواست خود را در اداره مهاجرت کشور مورد نظر ثبت کرده و مدارک هویتی خود را ارائه دهند.همچنین میبایست فرم ها مورد نظر را از پیش پر کرده و تحویل دهند.
مرحله سوم _ رسیدگی به درخواست و برگزاری مصاحبه: پس از ثبت درخواست، مقامات مربوطه کشور هدف به بررسی و ارزیابی مدارک شما میپردازند تا از صحت و صدق مدارک ارائه شده ی شما اطمینان پیدا کنند سپس مصاحبه ی شما آغاز میشود. در این مصاحبه میبایست دلایل ترک کشور خود ، شرایط زندگیتان ، شغل و دلیل اقدام برای پناهندگیتان را توضیح دهید.
مرحله نهایی _ رد یا پذیرش درخواست: پس از بررسی مدارک و برگزاری مصاحبه، مقامات تصمیم نهایی را در مورد درخواست شما اتخاذ میکنند.
ثبت درخواست : متقاضیان پناهندگی در کشورهای مختلف باید درخواست خود را در اداره مهاجرت کشور مورد نظر ثبت کرده و مدارک هویتی خود را ارائه دهند.همچنین میبایست فرم ها مورد نظر را از پیش پر کرده و تحویل دهند.
رسیدگی به درخواست : پس از مرحله نخست ، مقامات مربوطه کشور هدف به بررسی و ارزیابی مدارک شما میپردازند تا از صحت و صدق مدارک ارائه شده ی شما اطمینان پیدا کنند.
برگزاری مصاحبه : سپس مصاحبه ی شما آغاز میشود. در این مصاحبه میبایست دلایل ترک کشور خود ، شرایط زندگیتان ، شغل و دلیل اقدام برای پناهندگیتان را توضیح دهید.
مرحله نهایی : پس از بررسی مدارک و مصاحبه، مقامات تصمیم نهایی را در مورد درخواست شما اتخاذ میکنند. این تصمیم میتواند شامل پذیرش، رد یا درخواست اطلاعات اضافی باشد.
شرایط لازم برای اخذ پناهندگی
متقاضیان باید شرایط خاصی را داشته باشند. این شرایط عبارتند از:
ترس موجه از آزار و اذیت: متقاضی باید بتواند ثابت که به دلایل موجهی نمیتواند به کشور خود بازگردد.
عدم امکان حفاظت در کشور مبدا: متقاضی باید ثابت کند که کشور مبدا قادر به حفاظت از او نیست یا خود درگیر آزار و اذیت است.
توجه به مقررات کشور مدنظر: متقاضی باید تمامی قوانین و مقررات کشور میزبان را رعایت کند و به فرهنگ و رسوم محلی احترام بگذارد.
حقوق پناهندگان
جدا از خطرات جانی و قاچاق انسان در پناهندگی ، پناهجویان دارای حقوق خاصی هستند که به آنها اجازه میدهد که پس گذر از دوران پر ریسک و خطر به زندگی نسبتا امن و پایداری دست یابند. برخی از این حقوق شامل موارد زیر میشود:
- پناهندگان از حق حفاظت در برابر بازگشت اجباری به کشور مبدا برخوردارند.
- پناهندگان تحت شرایط خاص میتوانند به خدمات بهداشتی، آموزشی و اجتماعی دسترسی داشته باشند.
- در برخی کشورها،پس از انجام پروسه و روال اداری پناهندگان حق کار کردن و کسب درآمد را دارند.
- پناهندگان میتوانند اقامت قانونی در کشور میزبان داشته باشند و از حمایتهای قانونی برخوردار شوند.
نتیجهگیری
پناهندگی یک فرآیند پیچیده ، پر ریسک و خطرناک است که نیاز به حمایت و همکاری از سوی مقامات و نهادهای مختلف دارد. هرچند که پناهندگی یک حق انسانی است، اما تصمیم به درخواست پناهندگی باید با دقت و با در نظر گرفتن تمامی جوانب و چالشها گرفته شود. درک درست از شرایط و حقوق پناهندگان میتواند به بهبود وضعیت آنها و ایجاد جامعهای بهتر و انسانیتر کمک کند.
پاسخ به متداول ترین سوالات شما :
قوانین پناهندگی در کشورها مختلف، متفاوت است چرا که نگاه هر کشور در مورد این مسئله ارتباط کاملا مستقیمی به سیاست ها و قوانین داخلی، موقعیت جغرافیایی، فشار مهاجرتی و توافق های بین المللی دارد اما در بسیار از موارد باهم اشتراک نظر دارند.
کنوانسیون برای پاسخدهی به دو سوال بود؛ پناهنده کیست؟ کشورها باید چطور با پناهجو رفتار کنند؟ اما پروتکل 1967 گفت:”این قوانین فقط مخصوص زمان قدیم یا اروپا نیست و در همه ی زمانها و برای همه کشورها میتواند اجرا شود.” این دو سند هسته ی اصلی قوانین پناهندگی جهان را تشکیل داده اند.
در بیشتر افراد دلیل اصلی آنها عدم آگاهی از امکان مهاجرت قانونی خود است، یعنی نمیدانند که میتوانند متناسب با شرایط خود از طریق یکی از روش های مهاجرتی قانونی اقدام کنند. مهاجرت قانونی مانند هر کار ارزشمند دیگری نیازمند زمان و حوصله است اما گاها برخی افراد عجله دارند به هر قیمتی صرفا به کشور هدف برسند.
ویزای بشر دوستانه در کشورهای مختلف متفاوت است اما غالبا پیش از ورود افراد به کشور هدف، بنا به دلایل انسانی ویزا و اجازه اقامت موقت آنها صادر میگردد اما در پناهندگی فرد میبایست خود را به کشور هدف یا مرزهای آن برساند سپس درخواست حمایت بین المللی کرده و ثابت کند بازگشت به کشور مبدا برای آن خطر جانی یا مربوط به آزادی وی دارد.
کارشناسان هونام اپلای با آگاهی از تمامی خطرات مهاجرت از طریق پناهندگی همواره در تلاش هستند تا تمامی افراد را در انتخاب روش مهاجرت قانونی و مناسب یاری رسانند چرا که آسیب های مهاجرت غیرقانونی در بسیاری از موارد کاملا سغیرقابل جبران است.
